දඹුල්ල රජමහා විහාරය

1. මහා වළගම්බා රජුගේ අවුරුදු 14 ක සැඟවුණු ජීවිතය

දඹුල්ල ලෙන් විහාරය (Dambulla Cave Temple) යනු ලංකාවේ තියෙන විශාලතම සහ හොඳින්ම ආරක්ෂා වී ඇති ලෙන් විහාර සංකීර්ණයයි. ක්‍රි.ව. පළමු සියවසේදී දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි සතුරන් අනුරාධපුරය ආක්‍රමණය කළ අවස්ථාවේදී, වළගම්බා රජතුමා (වට්ටගාමිණී අභය) තම රාජ්‍යය අහිමිව පණ බේරාගෙන වසර 14ක් තිස්සේ රහසින් හැංගිලා හිටියේ මේ දඹුල්ල මහා ගුහා ඇතුළෙයි.

එදා මෙහි සිටි බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා රජුව සතුරන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගත් අතර, රජු නැවත සේනා සංවිධානය කර සතුරන් පරදවා රජ වූ පසු, තමන්ට රැකවරණය දුන් මේ අඳුරු ගුහා රන්වන් බුදුපිළිම සහ අලංකාර බිතුසිතුවම්වලින් සරසා මහා විහාරයක් බවට පත් කළේය. ඒ නිසාම මෙයට "රන්ගිරි දඹුල්ල" කියාද කියනු ලබයි.

2. නොසිඳෙන දිය බිඳුවේ අබිරහස (The Eternal Water Drop)

දඹුල්ල විහාරයේ ඇති දෙවැනි ගුහාව හෙවත් "මහාරාජ ලෙන" ඇතුළත මුළු ලෝකයේම විද්‍යාඥයන් මවිත කරවන අද්භූත දෙයක් සිදුවේ.

භූ විද්‍යාඥයන් පවසන්නේ ගුරුත්වාකර්ෂණයට (Gravity) පවා විරුද්ධ වෙමින් කන්ද ඇතුළතින් ඉහළට ජලය ගෙන එන අමුතුම ආකාරයේ ස්වාභාවික රහස් උල්පතක් කන්ද ඇතුළේ ඇති බවයි. නමුත් අද වනතුරුත් මේ කළුගල ඇතුළෙන් හරියටම වතුර එන්නේ කොහොමද කියන එක නිශ්චිතවම සොයාගෙන නැත.

3. දඹුල්ල ලෙන්වල ඇති වෙනත් රහස්

1. සැඟවුණු උමං මාර්ග: වළගම්බා රජු සතුරන් පැමිණියහොත් වහාම පලා යාම සඳහා සීගිරිය, රිටිගල සහ අනුරාධපුර ප්‍රදේශවලට සම්බන්ධ වන රහසිගත උමං මාර්ග මේ ගුහා ඇතුළෙන් නිර්මාණය කර තිබූ බව ජනප්‍රවාදයේ එයි.
2. මෝටාර් රහිත බදාම තාක්‍ෂණය: මෙහි ඇති දැවැන්ත සැතපෙන බුදුපිළිම වහන්සේලා කළුගලෙන්ම නෙළා ඇති අතර, ඒවා වසර 2000කට වඩා කල් පැවතීමට යොදාගත් ස්වාභාවික වර්ණ සාදා ඇති රහස් වට්ටෝරුව අදටත් රහසකි.