මහියංගන චෛත්යය ඇතුළත තිබෙන්නේ මොනවාද?
මහාවංශයට අනුව මහියංගන මහා සෑ ගැබ තුළ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ප්රධාන ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා දෙනමක් නිදන් කර තිබේ. මෙම චෛත්යය එකක් මත එකක් ඉදිවූ ස්ථර (Layers) 3කින් යුක්තය:
3. පිටතම ස්ථරය: දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් බැඳි අඩි 120ක් උස ගඩොල් කවචය
2. මැද ස්ථරය: උද්ධචූලාභය කුමාරයා විසින් ග්රීවා ධාතුව තැන්පත් කර බැඳි අඩි 45ක ස්ථූපය
1. ඇතුළතම හරය: සමන් දෙවියන් විසින් කේශ ධාතු තැන්පත් කර බැඳි රත්නමය කුඩා ස්ථූපය
නිදන් කර ඇති පූජනීය ධාතූන් වහන්සේලා:
- ශ්රී කේශ ධාතූන් වහන්සේලා: බුදුරජාණන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කළ ප්රථම අවස්ථාවේදී මහාසුමන සමන් කුමරුට ලබා දුන් සර්වඥ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා මෙහි ඇතුළතම නිදන් කර ඇත.
- ශ්රී ග්රීවා ධාතූන් වහන්සේ: බුදුන් වහන්සේගේ පිරිනිවීමෙන් පසු ආදාහන චිතකයෙන් සරභූ මහරහතන් වහන්සේ විසින් වැඩමවන ලද වම් බෙල්ලේ අස්ථි ධාතුව (ග්රීවා ධාතුව) දෙවැනි ස්ථරයේ නිදන් කර ඇත.
සුමන සමන් දෙවියන් සැබෑවටම ජීවත් වුණාද?
ඔව්, සැබෑවටම ජීවත් වුණා! සුමන සමන් දෙවියන් යනු හුදෙක් මවාගත් මිථ්යා චරිතයක් නොව, බුදුරජාණන් වහන්සේ ජීවමාන සමයේ ලංකාවේ විසූ සැබෑ මනුෂ්ය පාලකයෙකි.
ඔහු දෙවියෙකු වූයේ කෙසේද?
- මනුෂ්ය පාලකයෙකු ලෙස: ක්රි.පූ. 6 වැනි සියවසේදී මහියංගනය සහ සමනල කන්ද අවට ප්රදේශය පාලනය කළේ "මහාසුමන" නම් ප්රාදේශීය නායකයාය. බුදුන් වහන්සේගේ පළමු වැඩමවීමේදී බණ ඇසූ ඔහු සෝවාන් ඵලයට පත් විය.
- ශ්රී පාද ලාංඡනය පිහිටුවීම: බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් 8 වැනි වසරේදී ලංකාවට (කැලණියට) 3 වැනි වරට වැඩම කරන විටද මහාසුමන ජීවතුන් අතර සිටියේය. ඔහුගේ ආරාධනයෙන් බුදුන් වහන්සේ සමනල කන්දට වැඩම කර ශ්රී පාද ලාංඡනය පිහිටෙවූහ.
- දේවත්වයට පත්වීම: බුදුන් වහන්සේගේ පිරිනිවීමෙන් පසු මියගිය මහාසුමන පාලකයා, තමන් කරගත් උදාර පින්කම් සහ ජනතා සේවය නිසා මරණින් මතු චාතුම්මහාරාජික දිව්ය ලෝකයේ "සුමන සමන්" නමින් ප්රබල දෙවියකුව උපත ලැබීය.
"කෙටියෙන් කිවහොත්, බුදුරජාණන් වහන්සේ ලංකාවට තෙවැනි වර වැඩම කරන විටත් සමන් දෙවියන් යනු දිව්ය ලෝකයේ සිටි කෙනෙකු නොව, මිනිස් ලොව ජීවත් වූ බෞද්ධ උපාසකයෙකි."